خانه / آخرین اخبار / از گيربكس اتومات چه مي‌دانيد؟

از گيربكس اتومات چه مي‌دانيد؟

جعبه‌دنده‌هاي اتوماتيك يا خودكار از چندين دهه قبل در دنيا مورد استفاده قرار گرفته و فناوري آن نيز روز به روز در حال پيشرفت بوده است. در دهه‌هاي اخير شاهد بوديم كه در كشور ما كم‌تر از اين نوع جعبه‌دنده‌ها استقبال مي‌شد، اما چندي است گرايش مصرف‌كنندگان خودرو نسبت به تعويض خودكار دنده‌ها بيش‌تر شده و اين نوع وسايل انتقال نيرو نسبت به انواع دستي محبوبيت بيش‌تري به دست آورده‌اند.

گیربکس اتوماتیک به لحاظ ایمنی و سهولت استفاده، نسبت به گیربکس معمولی از مزایای بيش‌تري برخوردار است. تعویض خودکار دنده در مناسب ترین سرعت و بدون ایجاد گسستگی در انتقال گشتاور، رانندگی را آسان‌تر مي‌سازد و خودرو در کلیه شرایط ترافیکی، نرم و یک‌نواخت به راه می‌افتد.

گیربکس اتوماتیک به حرکات بدنی کم‌تری هم نیاز دارد که باعث می شود رانندگی با آسایش بیش‌تری صورت گرفته و راننده از هوشیاری بیش‌تری برخوردار باشد و بتواند به جاي اين كه بخشي از حواس خود را بر انتخاب دنده مناسب معطوف سازد، بر رانندگي و شرايط مسير تمركز كند.

علاوه بر این، سیستم های ایمنی كه در اين نوع از جعبه‌دنده‌ها پيش‌بيني شده است، از جابه جایی اتفاقی اهرم دسته دنده در هنگام رانندگی جلوگیری می‌کنند.

گیربکس های اتوماتیک بسیار سبک‌تر و کم‌حجم‌تر شده اند و دیگر نیازی به مراقبت و نگه‌داری چنداني ندارند.

 

اجزاي جعبه‌دنده اتوماتیک

در جعبه‌دنده‌های اتوماتیک، راننده سیستم های کنترل زیر را در اختیار دارد:

  • یک کلید (سوییچ) یا کارت که برای فعال کردن بخش الکتریکی سیستم مورد نیاز است.
  • یک اهرم دسته دنده براي انتخاب دنده و حالت رانندگی
  • یک پدال گاز که موقعیت آن به واحد کنترل الکترونیکی امکان می‌دهد تا شیوه رانندگی راننده را تعیین و نحوه تغییر دنده را کنترل كند.
  • یک پدال ترمز که سیگنال stop را برای مدیریت عملکردهای مختلف نظیر باز کردن قفل اهرم دسته دنده به واحد کنترل الکترونیکی ارسال می‌كند.
  • یک نماد روی صفحه نشانگرها یا همان جلوآمپر كه برای آگاهی راننده از دنده درگیر و حالت انتخاب‌شده به نمایش در می آید.

 

اجزاي کنترلی

اهرم دسته دنده برای انتخاب عملکردهای مختلف از طریق یک کابل يا سيم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

  • حالت پارک (P = park) گیربکس را به صورت مکانیکی قفل و از حركت اتفاقي خودرو در هنگام توقف ويا خاموش بودن، جلوگيري مي‌كند.
  • R)حالت دنده عقب= Reverse) امکان درگیر شدن دنده عقب را فراهم می آورد.
  • )حالت خلاصN = Neutral) موقعیتی است که در آن هیچ‌گونه گشتاوری به دور آرام اسمی انتقال نمی‌یابد؛ به عبارت دیگر، موتور نیروی محرکه‌ای به گیربکس وارد نمی‌کند.
  • )حالت حرکت D = Drive)موقعیتی است که در آن، گیربکس در حالت خودكار عمل می‌کند و به فراخور نياز، از تمام دنده‌هاي جلو استفاده خواهد كرد.

از کنترل‌های تعویض دنده ترتیبی در حالت عملکرد دستی استفاده می شود. این كنترل‌ها برای انتخاب دنده سبک‌تر یا سنگین‌تر به شرط پذیرش آن از سوی واحد كنترل الكترونيكي گيربكس مورد استفاده قرار می گیرند. با انتخاب دنده سنگین‌تر با فرمان راننده، امکان دست‌یابی به ترمز موتوری سریع و آني براي حركت در سراشيبي‌ها فراهم می‌شود؛ مثلا اگر در سرازيري تند كوهستاني در حال حركت هستيد، اگر حالت D انتخاب شود، گيربكس به طور خودكار سبك‌ترين دنده را انتخاب كرده و باعث افزايش سرعت خواهد شد، اما اگر راننده، حالت 2 را انتخاب كند، به گيربكس فرمان مي‌دهد كه از دنده 2 بالاتر نرود تا نيازي به ترمزگيري زياد نباشد. اين عملكرد در گيربكس‌هاي جديد كه فاقد حالت‌هاي 1 و 2 و 3 هستند، با استفاده از حالت‌هاي + و – كه در واقع كاهش و افزايش دنده‌ها به صورت دستي بوده و به تيپ‌ترونيك معروف است انجام مي‌گيرد.

برخی حالت‌هاي گیربکس اتوماتیک، رانندگی را در بعضی شرایط آسان‌تر می كند. براي مثال، حالت کنترل کشش يا حالت «برفي»، حركت خودرو را با دنده 2 آغاز كرده و با كاهش گشتاور وارده به چرخ‌ها، از هرزگردي يا به اصطلاح بكسباد چرخ‌ها تا حدي جلوگيري مي‌كند.

گیربکس اتوماتیک دارای یک مزيت ویژه هم هست: هنگامی که موتور درجا کار می کند، گیربکس هنگام رها شدن پدال ترمز، خودرو را به جلو حرکت می دهد. این پدیده به «حرکت خزشی» معروف است. حرکت خزشی، انجام برخی مانورهای رانندگی را هنگامی که موتور در دور آرام قرار دارد ممکن می‌سازد.

اهرم دسته دنده با حرکت دادن یک سوییچ الکتریکی چند منظوره، واحد کنترل الکترونیکی گيربكس را از موقعیت خود آگاه می کند.

واحد کنترل الکترونیکی می تواند بر حسب موقعیت دسته دنده، درخواست راننده را قبول یا رد کند. برای مثال تا زمانی که واحد کنترل، سیگنال وضعیت پارک یا خلاص را دریافت نکرده است نمی‌تواند اجازه روشن شدن خودرو را صادر کند. به همین ترتیب در برخی مدل ها اگر اهرم دسته دنده در وضعیت پارک قرار نداشته باشد، امکان خارج کردن کلید وجود ندارد.

در حالت دستی (manual) يا تيپ‌ترونيك، واحد کنترل الکترونیکی می تواند برای جلوگیری از افزایش یا کاهش بیش از حد دور موتور و آسيب به آن، به دستور راننده از طريق دسته دنده جهت افزایش یا کاهش دنده ترتیب اثر ندهد.

به دلیل وجود تجهیزات ایمنی اتوماتیک و مکانیکی، راننده باید برای آزاد کردن قفل اهرم دسته دنده، اقداماتي را انجام دهد. عملکرد «قفل تعویض دنده»، اهرم دسته دنده را به طور خودکار در موقعیت پارک قفل می کند. دراین سیستم ایمنی برای آن‌که اهرم دسته دنده بتواند حرکت داده شود لازم است سوییچ باز شده و پدال ترمز فشار داده شود.

علاوه بر این، در گيربكس‌هاي قديمي یک قفل ایمنی مکانیکی که روی هرم دسته دنده تعبیه شده است مانع از جابه جایی ناخواسته آن در موقعیت های مختلف مي‌شود كه در جعبه‌دنده‌هاي جديد، اين عمل به واسطه پله‌اي بودن مسير دسته‌دنده محقق مي‌شود.

 

تجهیزات نظارتی:

نمایشگر روی جلوآمپر، راننده را از وضعیت سیستم مطلع می کند. نمادهای روی صفحه نشانگرها به راننده اطلاع می دهد که کدام دنده درگیر بوده و کدام حالت رانندگی انتخاب شده است.

زمانی که لازم باشد راننده دسته دنده را به طور مثال برای روشن کردن موتور در وضعیت پارک یا خلاص قرار دهد، نماد اهرم دسته دنده روشن می‌شود.

در صورتی که ایرادی در سیستم وجود داشته باشد، نمادهای مختلف راننده را مطلع می سازد

اصول پایه عملکرد

 

گیربکس اتوماتیک شامل چهار سیستم اصلی است.

1-     مبدل گشتاور هیدرولیکی که موتور را به گیربکس وصل می کند.

2-     مکانیسم دنده که نسبت دنده‌های مختلف را فراهم می آورد.

3-     مدار هیدرولیک که پیستون ها را کنترل و سیستم را روان‌کاری می کند.

4-     محرک نهایی (دیفرانسیل) که در این‌جا همان وظیفه خود در گیربکس معمولی را بر عهده دارد.

 

مبدل گشتاور

مبدل گشتاور مانند کلاچ در گیربکس معمولی امکان کوپلینگ يا جفت‌شدن هیدرولیکی موتور و گیربکس اتوماتیک را فراهم مي‌سازد. زاین کوپلینگ بر اصل نیروی گریز از مرکز استوار است.

برای درک اصل نیروی گریز از مرکز، یک ظرف نیمه‌پر روغن را تصور کنید. هنگام چرخش تا یک سرعت معین، حرکت در مایع درون ظرف توزیع و در سرعت بالاتراز آن، مایع به بیرون ظرف پرتاب می‌شود.

اگر به ظرف، پره‌هایی اضافه و روغن در اين پره‌ها هدايت شود، این پدیده تشدید می‌شود.

 

مکانیسم دنده

مکانیسم گیربکس اتوماتیک از مجموعه چرخ‌دنده‌های سیاره‌ای (epicyclic gear)تشکیل شده است.

این مجموعه چرخ‌دنده‌ها برحسب سرعت چرخش و نحوه به حرکت درآمدنشان نسبت دنده های مختلف را فراهم می‌آورند. این نوع گیربکس مزیت‌های مختلفی دارد. تنها از یک مجموعه دنده سیاره ای چندین نسبت می تواند حاصل شود. هنگام تعویض دنده، عدم پیوستگی وجود ندارد؛ ضمنا مجموعه می تواند گشتاور بالای موتور را نیز انتقال دهد.

 

اصول عملکرد چرخ‌دنده‌های سیاره‌ای

 

برای انتقال حرکت از شفت خروجی به شفت ورودی، سه عضو مورد نیاز است:

یک عضو محرک که به طور مستقیم توسط شفت توربین به چرخش در میاید.

یک عضو واکنشی (ثابت) که غیر قابل چرخش می شود و براي به‌دست آوردن ترکیب‌های حرکتی مختلف به کار می رود.

يك عضو خروجي (متحرك) كه به شفت خروجي متصل است.

در یک جعبه‌دنده اتوماتیک، هر کدام از اعضاي مجموعه چرخ‌دنده سیاره ای می توانند به یک محرک یک عضو ثابت یا یک عضو متحرک تبدیل شوند.

واحدهای کلاچ و ترمز که مکانیسم هدرولیک (hydraulic servo) نامیده می شوند برای کنترل قطعات مجموعه چرخ‌دنده سیاره‌ای به کار می رود. مکانیسم‌هاي هیدرولیک از نوع چندمنظوره روغنی هستند. در برخی مدل های گیربکس از فناوری ترمز نواری (باندی) استفاده شده است.

مزیت ترمز نواری این است که می تواند گشتاور بیش‌تری را دریافت کند و لغزش کم‌تری داشته باشد.

مدار هیدرولیک

 

یک جریان روغن تحت فشار موسوم به فشار مدار برای فعال کردن مکانیسم‌های هیدرولیک و روان‌كاری مکانیسم دنده مورد استفاده قرار می گیرد.

توزیع‌کننده هیدرولیکی، فشار مدار به مکانیسم‌های هیدرولیک را به وسیله سوپاپ‌ها و شیرهای سولنوئیدی کنترل می کند.

اعمال فشار روغن در ترمز باعث متصل شدن یک چرخ‌دنده به پوسته گیربکس می شود و از چرخیدن آن جلوگیری می کند. در این حالت، چرخ‌دنده به عضو واکنشی (ثابت) تبدیل می شود.

 

اعمال فشار روغن در کلاچ باعث متصل شدن یک چرخ‌دنده به شفت توربین می شود و آن را به چرخش در می آورد؛ در این حالت چرخ‌دنده به عضو محرک تبدیل می شود.

یک یا چند مکانیسم هیدرولیک بر حسب دنده مورد نیاز می تواند فعال شود.

منبع:ایکوپرس

1 دیدگاه

  1. می شه کمکم کنید

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*